Jak odpowietrzyć grzejnik? Prosty poradnik krok po kroku

Zapowietrzony grzejnik to częsty problem, który może znacząco obniżyć komfort cieplny w Twoim domu i jednocześnie podnieść rachunki za ogrzewanie. Na szczęście, odpowietrzanie grzejników jest czynnością stosunkowo prostą, którą możesz wykonać samodzielnie. W tym praktycznym poradniku pokażę Ci krok po kroku, jak sobie z tym poradzić, aby Twój dom był ciepły i przytulny przez całą zimę.

Twój grzejnik jest zimny lub hałasuje? Sprawdź, dlaczego nie możesz tego ignorować

Czy zdarza Ci się, że Twój grzejnik jest ciepły tylko na dole, a na górze pozostaje nieprzyjemnie zimny? A może słyszysz z niego dziwne bulgotanie, szumy, a nawet stukanie? To najczęstsze objawy zapowietrzenia grzejnika. Taka sytuacja nie tylko wpływa na Twój komfort cieplny, sprawiając, że w pomieszczeniu jest po prostu za zimno, ale także prowadzi do niepotrzebnego wzrostu rachunków za ogrzewanie. Niewydajnie działający grzejnik może sprawić, że Twój system grzewczy będzie zużywał nawet o 15% więcej energii, próbując nadrobić straty ciepła spowodowane obecnością powietrza w instalacji.

Oto kluczowe sygnały, które powinny Cię zaniepokoić:

• Nierównomierne nagrzewanie: Grzejnik jest gorący na dole, ale zimny na górze. To klasyczny znak, że powietrze zgromadziło się w górnej części grzejnika, blokując przepływ gorącej wody.
• Bulgotanie i szumy: Dźwięki przelewania się wody lub syczenia dochodzące z grzejnika świadczą o obecności powietrza i jego ruchu wewnątrz instalacji.
• Stukanie lub piszczenie: Czasami powietrze może powodować również inne, bardziej niepokojące dźwięki.
• Niższa temperatura w pomieszczeniu: Mimo że kocioł pracuje, grzejnik nie jest w stanie efektywnie ogrzać pomieszczenia.

Dlaczego powietrze trafia do Twojej instalacji grzewczej?

Powietrze w instalacji centralnego ogrzewania to zjawisko dość powszechne, a jego obecność jest zazwyczaj wynikiem kilku czynników. Najczęściej do zapowietrzenia dochodzi podczas napełniania instalacji wodą, zwłaszcza gdy system jest uruchamiany po przerwie, na przykład przed rozpoczęciem sezonu grzewczego. Woda, która jest wtłaczana do systemu, może zawierać w sobie rozpuszczone gazy, które następnie uwalniają się i tworzą pęcherzyki powietrza. Inne przyczyny to drobne nieszczelności w instalacji, które pozwalają powietrzu na powolne przedostawanie się do środka, a także wahania ciśnienia w systemie. Warto też wiedzieć, że przez ścianki niektórych rur wykonanych z tworzyw sztucznych powietrze może przenikać do instalacji w procesie dyfuzji. Niezależnie od przyczyny, obecność powietrza jest problemem, ponieważ nie tylko obniża wydajność ogrzewania, ale także może przyspieszać proces korozji wewnątrz grzejników i rur, skracając żywotność całej instalacji.

Kiedy najlepiej odpowietrzyć grzejniki?

Najlepszym momentem na przeprowadzenie rutynowego odpowietrzania grzejników jest okres jesienny, tuż przed rozpoczęciem sezonu grzewczego. Pozwoli to upewnić się, że cała instalacja działa optymalnie i będzie w stanie skutecznie ogrzać Twój dom, gdy nadejdą pierwsze chłody. Zaleca się, aby odpowietrzanie przeprowadzać co najmniej raz w roku. Jednak nie czekaj, aż nadejdzie jesień, jeśli zaobserwujesz już pierwsze objawy zapowietrzenia takie jak wspomniane już zimne fragmenty grzejnika czy niepokojące dźwięki. W takiej sytuacji należy działać niezwłocznie. Szybka reakcja pozwoli zapobiec potencjalnym uszkodzeniom wynikającym z korozji i zapewni Ci komfort cieplny bez zbędnych opóźnień.

Przygotuj się w 5 minut: Niezbędne narzędzia i proste kroki wstępne

Zanim przystąpisz do właściwego odpowietrzania, upewnij się, że masz pod ręką wszystkie potrzebne narzędzia. To prostsze, niż myślisz!

• Kluczyk do odpowietrzania grzejników: To podstawowe narzędzie. Występuje w różnych formach najczęściej jako mały, kwadratowy kluczyk. Czasami odpowietrzniki mają otwór na płaski śrubokręt, więc warto mieć go również pod ręką. Pamiętaj, że istnieją też specjalne kluczyki do tzw. "śrubunków", które mogą być potrzebne przy starszych instalacjach.
• Naczynie na wodę: Przygotuj miskę, kubek lub inny pojemnik, do którego będzie spływać woda podczas odpowietrzania. Ilość wody nie jest duża, ale lepiej być przygotowanym.
• Ścierka lub ręcznik: Połóż ją pod grzejnikiem, aby zabezpieczyć podłogę lub ścianę przed ewentualnymi zachlapaniami.
• Dwa płaskie klucze (opcjonalnie): W przypadku bardzo starych grzejników żeliwnych, które nie mają dedykowanego odpowietrznika, może być konieczne użycie dwóch kluczy do poluzowania śrubunku.

Gdy już skompletujesz narzędzia, wykonaj kilka prostych kroków przygotowawczych:

1. Zamknij zawór termostatyczny: Ustaw pokrętło termostatu na najniższą wartość, zazwyczaj oznaczoną jako "0" lub "*". To zapobiegnie dopływowi nowej porcji gorącej wody do grzejnika podczas odpowietrzania.
2. Poczekaj, aż grzejnik wystygnie: Odpowietrzanie zimnego grzejnika jest bezpieczniejsze i bardziej komfortowe.
3. Zabezpiecz otoczenie: Połóż ścierkę pod miejscem, gdzie znajduje się odpowietrznik, aby chronić podłogę i ściany.
4. Opcjonalnie: wyłącz instalację C.O.: Niektórzy zalecają wyłączenie całej instalacji centralnego ogrzewania na czas odpowietrzania. Nie jest to jednak zawsze konieczne, zwłaszcza jeśli odpowietrzasz tylko jeden lub dwa grzejniki.

Odpowietrzanie krok po kroku: Ilustrowany przewodnik dla każdego typu grzejnika

Teraz, gdy jesteś przygotowany, czas przejść do sedna. Proces odpowietrzania różni się nieznacznie w zależności od typu grzejnika.

Grzejniki z odpowietrznikiem ręcznym (aluminiowe, panelowe, łazienkowe)

To najczęściej spotykany typ grzejników, a ich odpowietrzanie jest najprostsze:

1. Zlokalizuj odpowietrznik: Znajduje się on zazwyczaj w górnej części grzejnika, po przeciwnej stronie niż zawór termostatyczny. Ma postać małego zaworka z kwadratowym trzpieniem lub otworem na śrubokręt.
2. Przygotuj naczynie i ścierkę: Ustaw miskę pod odpowietrznikiem i upewnij się, że ścierka jest na miejscu.
3. Odkręć odpowietrznik: Delikatnie przekręć kluczyk lub śrubokręt w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Nie musisz odkręcać go do końca wystarczy niewielki obrót.
4. Poczekaj na syczenie: Usłyszysz charakterystyczne syczenie uchodzącego powietrza. Pozwól mu ulecieć.
5. Zakręć odpowietrznik: Gdy zamiast powietrza zacznie wypływać ciągłym strumieniem woda, natychmiast zakręć zawór, przekręcając kluczyk lub śrubokręt zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
6. Wytrzyj nadmiar wody: Usuń ewentualne krople wody ze ścierki.

Grzejniki żeliwne (starego typu, często bez dedykowanego odpowietrznika)

Odpowietrzanie starszych grzejników żeliwnych może wymagać nieco więcej uwagi i precyzji:

1. Zlokalizuj śrubunek: W tych grzejnikach zazwyczaj nie ma dedykowanego odpowietrznika. Powietrze usuwa się poprzez poluzowanie śrubunku, który znajduje się między zaworem a grzejnikiem.
2. Przygotuj narzędzia: Będziesz potrzebować dwóch płaskich kluczy.
3. Zabezpiecz otoczenie: Podobnie jak w poprzednim przypadku, przygotuj naczynie i ścierkę.
4. Poluzuj śrubunek: Użyj jednego klucza do przytrzymania zaworu (aby go nie przekręcić), a drugim kluczem delikatnie poluzuj śrubunek. Rób to powoli i ostrożnie.
5. Uważaj na syczenie i wodę: Gdy usłyszysz syczenie powietrza, a następnie pojawi się woda, natychmiast dokręć śrubunek drugim kluczem.
6. Sprawdź szczelność: Upewnij się, że śrubunek jest dobrze dokręcony i nie ma wycieków.

Grzejniki łazienkowe (drabinkowe)

Odpowietrzanie grzejników łazienkowych, zwanych potocznie drabinkami, jest zazwyczaj podobne do procedury dla grzejników z odpowietrznikiem ręcznym:

Procedura jest analogiczna do tej opisanej dla grzejników z odpowietrznikiem ręcznym. Odpowietrznik w grzejnikach łazienkowych często znajduje się w najwyższym punkcie konstrukcji, co może sprawić, że podczas jego odkręcania woda będzie łatwiej rozpryskiwać się na boki. Dlatego szczególnie ważne jest staranne zabezpieczenie otoczenia podłogi, ścian oraz ewentualnych mebli czy ręczników wiszących na grzejniku. W niektórych nowoczesnych modelach drabinek odpowietrznik może być ukryty, dlatego warto dokładnie obejrzeć grzejnik, aby go zlokalizować.

Odpowietrzniki automatyczne: Co warto o nich wiedzieć?

Na rynku dostępne są również odpowietrzniki automatyczne. Są to urządzenia, które samodzielnie usuwają powietrze z instalacji grzewczej, eliminując potrzebę regularnych, ręcznych interwencji. Działają one zazwyczaj na zasadzie pływaka: gdy w komorze odpowietrznika zbiera się powietrze, pływak opada, otwierając zawór upustowy. Gdy komora napełni się wodą, pływak unosi się, zamykając zawór. Warto wiedzieć o ich istnieniu, ponieważ mogą być dobrym rozwiązaniem dla osób, które chcą uniknąć pamiętania o ręcznym odpowietrzaniu grzejników. Należy jednak pamiętać, że są one dodatkowym kosztem i, jak każde urządzenie mechaniczne, mogą ulec awarii.

Zadanie wykonane! Co dalej, czyli kluczowe czynności po odpowietrzeniu

Gratulacje, właśnie udało Ci się odpowietrzyć grzejnik! Ale to nie koniec. Aby mieć pewność, że wszystko działa jak należy i uniknąć problemów w przyszłości, wykonaj jeszcze kilka ważnych kroków:

Po zakończeniu odpowietrzania wszystkich grzejników, które tego wymagały, kluczowe jest sprawdzenie ciśnienia w instalacji centralnego ogrzewania. Po spuszczeniu pewnej ilości wody, ciśnienie mogło spaść poniżej optymalnego poziomu. Manometr, który pokazuje aktualne ciśnienie, zazwyczaj znajduje się w pobliżu kotła grzewczego. Prawidłowe ciśnienie dla większości domowych instalacji mieści się w zakresie 1-2 barów (sprawdź zalecenia producenta Twojego systemu). Jeśli ciśnienie jest zbyt niskie, należy je uzupełnić.

1. Otwórz zawór napełniania instalacji: Zazwyczaj znajduje się on przy kotle.
2. Obserwuj manometr: Powoli uzupełniaj wodę, aż ciśnienie osiągnie odpowiedni poziom.
3. Zamknij zawór napełniania: Po osiągnięciu właściwego ciśnienia, pamiętaj o zamknięciu zaworu.

Następnie ponownie otwórz zawór termostatyczny przy odpowietrzonym grzejniku (ustaw go na docelową temperaturę). Po kilku lub kilkunastu minutach sprawdź, czy grzejnik nagrzewa się równomiernie na całej powierzchni i czy ustały wszelkie niepokojące odgłosy. Jeśli tak, Twoje zadanie zostało zakończone sukcesem!

Gdy odpowietrzanie nie pomaga: Co może być przyczyną i jak to naprawić?

Czasami zdarza się, że mimo przeprowadzenia odpowietrzania, grzejnik nadal nie grzeje prawidłowo. Nie panikuj, przyczyna może leżeć gdzie indziej.

Jednym z częstszych problemów, zwłaszcza po dłuższym okresie nieużywania grzejnika (np. po lecie), jest zablokowana iglica zaworu termostatycznego. Iglica ta, znajdująca się wewnątrz zaworu, odpowiada za regulację przepływu wody. Czasem może się zablokować w pozycji zamkniętej. Spróbuj delikatnie postukać w głowicę termostatu lub nacisnąć wystającą iglicę (jeśli jest dostępna), aby ją odblokować. Czasem pomaga też lekkie poluzowanie i ponowne dokręcenie głowicy termostatu.

Jeśli to nie pomoże, oto inne potencjalne przyczyny problemów:

• Zbyt niskie ciśnienie wody w instalacji: Sprawdź manometr przy kotle. Jeśli ciśnienie jest poniżej 1 bara, może to być przyczyną problemów z ogrzewaniem.
• Zakręcony zawór na powrocie: Upewnij się, że dolny zawór grzejnika (zawór powrotny) jest odkręcony.
• Zanieczyszczenia lub szlam w grzejniku/instalacji: Z czasem w grzejnikach i rurach może gromadzić się osad, który blokuje przepływ wody. W takim przypadku może być konieczne płukanie instalacji.
• Problemy z całą instalacją: Czasami problem nie leży w pojedynczym grzejniku, ale w całej instalacji. Może to być np. kwestia braku równowagi hydraulicznej, szczególnie w domach z kilkoma piętrami, gdzie woda płynie silniej do grzejników znajdujących się bliżej kotła.
• Awaria zaworu termostatycznego: Sam zawór termostatyczny może być uszkodzony i nie przepuszczać wody.

Jeśli powyższe kroki nie przynoszą rezultatu, a grzejnik nadal nie grzeje, najlepszym rozwiązaniem będzie wezwanie fachowca hydraulika lub serwisanta instalacji grzewczych. Posiada on odpowiednią wiedzę i narzędzia, aby zdiagnozować i naprawić bardziej złożone problemy z Twoim systemem ogrzewania.